Μα καλά θα πείτε, που ξέθαψες αυτό το ανάγνωσμα; Δεν πειράζει, όπως λέει και το γνωμικό για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι καινούριοι! Όλα ξεκίνησαν από μια κουτσομπολίστικη ανταλλαγή σχολίων στο mygranma μεσούσης της θερινής υπερθέρμανσης. Τότε ανακάλεσα από τα αρχεία του μυαλού τις «17 Στιγμές της Άνοιξης» μια παλιά και θρυλική τηλεοπτική σειρά στην ΕΡΤ-1 και είπα να φρεσκάρω τη μνήμη μου στο «Διατάσσεσαι να επιζήσεις». Το εν λόγω σήριαλ είχε πρωτόγνωρη επιτυχία στην Σοβιετική Ένωση και σε άλλες χώρες όπου στην πρώτη προβολή (δεκαετία του 60) εκατομμύρια τηλεθεατές δεν έχαναν επεισόδιο και δημιούργησε μια παράδοση όσον αφορά τους ηθοποιούς που πρωταγωνίστησαν (βλ. Vyacheslav Tikhonov).

Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Ο Γιούλιαν Σεμιόνοφ είναι γνωστός για τα μυθιστορήματα του κατασκοπείας με βασικό πρωταγωνιστή τον Σοβιετικό κατάσκοπο Ιβαν Ισάγιεφ που δουλεύει στην καρδιά των ναζιστικών μυστικών υπηρεσιών, με το ψευδώνυμο Στίρλιτς. Απο ένα απο τα βιβλία της σειράς προέκυψε και η ομωνυμη μεταφορά στην μικρή οθόνη. Ο Σεμιόνοφ δεν έγραψε πολλά βιβλία. Απ’όσο έψαξα και χωρίς να έχω πολλές πληροφορίες, πεθαίνει κάπου στις αρχές του ’90 μυστηριωδώς. Κάποιο βιβλίο του ήταν να βγεί στη φόρα με «άπλυτα» από τα πρώην ανατολικά καθεστώτα, αλλά δεν πρόλαβε να το εκδώσει.  Το αν είναι τυχαίο ή όχι, όπως δηλώνουν με νόημα οι διάφορες πηγές (καταλογίζουν δηλητηρίαση από την KGB), ας μην το κρίνουμε τώρα. Ο σχολαστικός και φιλομαθής αναγνώστης αυτής της ανάρτησης, ας συμβάλλει με την δικιά του έρευνα.

Κλείνοντας αυτή την παρένθεση, ας μπούμε στην ουσία. «Διατάζεσαι να επιζήσεις» λέει ο τίτλος. Και στα πλαίσια του αν δεν τιμήσεις το σπίτι σου θα πέσει να σε πλακώσει, ο Ριζοσπάστης αναγγέλει στην κριτική του βιβλίου «Διατάζεσαι να…το διαβάσεις!». Και δεν έχει και άδικο. Για όποιον δεν έχει τύχει σε παρόμοιο βιβλίο είναι μια αποκάλυψη. Δείγμα ίσως μια άλλης εποχής, όπου παιζόντουσαν άλλα πράγματα και ακόμα και η λογοτεχνία έπρεπε να αποδείξει την «ανωτερότητα» του σοσιαλισμού. Βέβαια ο Σεμιόνοφ, δεν πέφτει στην εν λόγω λούμπα (όποιος έχει ασχοληθεί με σοβιετική λογοτεχνία που «βαράει» προσοχή στο «κόμμα», καταλαβαίνει τη θέλω να πω), διαθέτει ταλέντο και το ξεδιπλώνει απο την πρώτη σελίδα.

Ο Tikhonov υποδυεται τον Στίρλιτς στις "17 στιγμές της άνοιξης"

Η γραφή του είναι πολύπλοκη και δαιδαλώδης. Τόσο λαβυρυνθιακή, όσο και η σύγκρουση συμφερόντων και οι διαπραγματεύσεις στην τελευταία περίοδο πτώσης και αποσύνθεσης του Γ΄Ράιχ. Ο ήρωας τοποθετείται ακριβώς εκείνη τη χρονική στιγμή που οι Σοβιετικοί πλησιάζουν το Βερολίνο εξ ανατολάς. Την ίδια στιγμή προσσεγίζουν δυτικά και οι Αμερικάνοι με τους λοιπούς συμμάχους. Και τα μεγάλα κεφάλια των ναζί ψάχνουν διοδους διαφυγής για τους ίδιους και τους χιλιάδες έμπιστους ανθρώπους τους. Καταφύγια, τραπεζικοι λογαριασμοί, άνθρωποι κλειδιά που θα φυγαδεύσουν προς τη Λατινική Αμερική, μυστικές διαβουλεύσεις με τη CIA και ανεξάρτητα δίκτυα κατασκοπείας του στρατοβιομηχανικου συμπλέγματος των ΗΠΑ συνθέτουν ένα χαώδες στροβιλισμό που ιστορικα παρέσυρε και καθόρισε το μέλλον πολλών χωρών. Η αξία του βιβλίου έγκειται στο ότι αναφέρεται σε πραγματικά γεγονότα και όχι σε φαντασιοπληξίες τύπου James Bond. Η δουλειά στα μετόπισθεν του εχθρού, στα άδυτα της Γκεστάπο και των στρατηγείων του Γ Ράιχ είχε σοβαρότατη επίδραση στην έκβαση του Β΄Παγκοσμίου πολέμου.

Ο Στίρλιτς παίζοντας ένα παιχνίδι παραπλάνησης, αιφνιδιασμών, υποδαύλισης διχόνοιας ανάμεσα στα υψηλόβαθμα στελέχη της ναζιστικής ηγεσίας της κατασκοπείας και του στρατού προσπαθεί να αποτρέψει αυτό το κύμα φυγής ισχυροποιώντας ταυτόχρονα τη θέση των Σοβιετικών. Η συνέχεια αποδεικνύεται πολύ δύσκολή για τον ήρωα του βιβλίου καθώς αποκαλύπτεται η ταυτότητα του και γίνεται και αυτός με τη σειρά του πιόνι στην σκακιέρα των αντιπάλων του. Όσο σφίγγει ο κλοιός των Σοβιετικών και οι μάχες πλέον διεξάγονται στους δρόμους του Βερολίνου, ο Στίρλιτς θα ρισκάρει ακόμα και τη ζωή του με τη δράση του ανάμεσα στους πιο αδίστακτους μηχανισμούς των ναζί που λειτουργούν πλέον όχι με την έπαρση του κατακτητή αλλά την απελπισία του να σώσουν το τομάρι τους…

Μην πω όμως παραπάνω πράγματα. Διαβάστε το αξίζει. Ο τρόπος γραφής ανεπανάληπτος. Όποιος το διαβάσει, καταλαβαίνει αμέσως την διαφορά κλάσης με τις κατασκοπευτικές ταινίες που κυκλοφορούν ή τα αντίστοιχα αναγνώσματα.

Ταυτόχρονα, αναδύεται και το κλίμα της εποχής του ψυχρού πολέμου, όπου εύστοχα ο συγγραφέας αποκαλύπτει το βρώμικο ρόλο της CIA και των διαφόρων κέντρων του αμερικανικου κεφαλαιου για έλεγχο της Ευρώπης και των κυβερνήσεων των ΗΠΑ. Εντύπωση ωστόσο μου προκάλεσε η «όξυνση» αντιθέσεων που επιδιώκει ο συγγραφέας εξιδανικεύοντας τον Ρούσβελτ σε σχέση τον αδίστακτο Χούβερ και τους μετέπειτα προέδρους υποχείρια (π.χ. Τρούμαν) που ακολούθησαν. Ας είναι όμως! Ακόμα και αυτή η πτυχή δεν υπάρχει σε πολλά βιβλία. Με λίγα λόγια: Αξίζει η εμπειρία, διαβάστε το.

19 Σχόλια to “Γιούλιαν Σεμιόνοφ – «Διατάσσεσαι να επιζήσεις» (Σύγχρονη Εποχή)”

  1. λ.κ Says:

    γειά σου, pavlosk,
    περιδιαβαίνοντας στον celin είδα τον Σεμιόνοφ, και βρέθηκα εδώ. πέρισυ έκανα μια γερή επανάληψη στα βιβλία του, είχα πέσει και στο κανάλι του 902 που έπαιζε τις 17 στιγμές, αριστούργημα!
    τις λεπτομέρειες για τον θανατο του Σ. ομολογώ δεν τις ήξερα.

  2. pavlosk Says:

    Καλως ήρθες, λ.κ.

    Μακάρι να βρω το χρόνο να ξαναδώ τςι 17 στιγμές. Πριν 2 χρόνια εντελώς τυχαία είδα και εγώ 10 λεπτά στον 902 με τη σειρά. Ομολογώ ότι συγκινήθηκα.

    Τώρα οι λεπτομέρειες για το θάνατο του δεν ξερω αν και κατα πόσο ευσταθούν. Πάντως όπως είδες το παραθέτω με όλες τις επιφυλάξεις.

    Με την πρώτη ευκαιρία θα «ξεσκονίσω» και τα υπόλοιπα βιβλία του. Με τόση σαβούρα που κυκλοφορεί είναι καλή πρακτική να ξαναδιαβάζεις κάτι καλό και δοκιμασμένο…

    1. λ.κ Says:

      τώρα είδα ότι έχω και την «επέκταση’ (2 τόμοι) με χρόνο δράσης του Στίρλιτς τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια.Δεν το θυμάμαι καθόλου όμως,
      και «το ταςς εξουσιοδοτείται να δηλώσει»
      μετάφραση Μαριάννας Τζιαντζή!
      σχετικά με τη σοβιετική δραστηριότητα στην Αφρική.(αυτό το θυμάμαι γιατί ήξερα απ’έξω κι ανακατωτά όλα τα σχετικά με Αγκόλα και Αγκοστίνο Νέτο,πατριώτη Μεγκίστου στην Αιθιοπία, Μουγκάμπε που τώρα είναι φτυστέος κλπ κλπ
      χαιρετώ

      1. pavlosk Says:

        Έχεις κάποιο συγκεκριμένο βιβλίο(α) για το συγκεκριμένο θέμα των αντάρτικων κα απελευθερωτικών κινημάτων στην ΑΦρική;

  3. blackbedlam Says:

    Διάβασα από την πρώτη μέρα την ανάρτησή σου, μα μόλις σήμερα βρήκα την ευκαιρία να πω κάτι πάνω σ΄αυτή, που αναφέρεται όχι στο έργο τόσο του Σεμιονοφ, αλλά στην προβολή του έργου «17 στιγμές της άνοιξης»
    Ο Σεμιόνοφ βασίστηκε πάνω σε ντοκουμέντα,σε συζητήσεις με βετεράνους της αντικατασκοπίας, από τα ημερολόγια των Σέλενμπεργκ και του Γκέμπελς αλλά και από φιλμς από τα χρονικά της εποχής.Δεν είναι ασφαλώς ένα μυθιστόρημα με την συμβατική έννοια του όρου.
    Την μεταφορά στην οθόνη την ανέλαβε η σκηνοθέτιδα Τατιάνα Λιόζνοβα.Πρωταγωνιστής ήταν ο Βιάτσεσλαφ Τίχονοφ.Παίχτηκε σε 12 επεισόδια εμφανίστηκαν τουλάχιστον 200 ηθοποιοί.Το φιλμ ήταν ασπρόμαυρο και είχε απόλυτη αληθοφάνεια ακόμη και στα (χρώματα) Γυρίστηκε στα στούντιο «Γκόργκι».
    Η τηλεοπτική πρεμιέρα έγινε το 1973 και το πρώτο επεισόδιο το παρακολούθησαν 200 εκατομμύρια θεατές. Παρουσιάζεται 2 και 3 φορές τον χρόνο σε επανάληψη και το ρεκόρ του ήταν όταν παίχτηκαν και τα 12 επεισόδια, μέσα σε μια μέρα από το πρωί μέχρι το βράδυ.
    Τον Τίχoνοφ τον σημάδεψε, όπως λέει αυτή η δουλειά.Έμεινε χωρίς δουλειά αρνούμενος να δεχθεί ρόλους που του πρότειναν κατά καιρούς μεγάλοι σκηνοθέτες, με πολύ καλές οικονομικές προτάσεις. «Φοβάμαι την ισοπέδωση που «γεννούν»πολλές σύγχρονες ταινίες»(έγκλημα,αίμα,κενότητα ….» απαντούσε.
    Η δε σκηνοθέτιδα η Λιόζνοβα,τα τελευταία χρόνια ζούσε σε συνθήκες φτώχειας .Αρνούμενη να εξαργυρώσει την επιτυχία της.Συνάδελφοί της επιχείρησαν να συμβάλουν στα οικονομικά της μαζεύοντας χρήματα, χωρίς να το μάθει η ίδια, γιατί ήξεραν από τα πριν ότι θα αρνηθεί.
    Σε συνέντευξή της πριν από μερικά χρόνια(6-7) Έλεγε μεταξύ άλλων:
    Σήμερα πολλοί κατηγορούν τον λαό μας ότι «ξέμεινε» στη σοβιετική εποχή, φτύνουν το παρελθόν μας, τους σκοτωμένους μας, τις χήρες και τα ορφανά. Θεωρώ πως όλοι μας είμαστε προδότες, κι εγώ μέσα σ’ αυτούς, γιατί προδώσαμε και πουλήσαμε την ανεπανάληπτη χώρα μας. Αλλά πολλοί πιστεύουν ότι η δόξα της Πατρίδας μας θα αναγεννηθεί. Κι εγώ το πιστεύω αυτό»…
    ΥΓ Ρίξε μια ματιά στην ανάρτησή μου και στην απάντηση που έχω στα σχόλια αν συμφωνείς do it.

    1. pavlosk Says:

      Όπως βλέπεις ήδη έγινε!

  4. blackbedlam Says:

    Παναγία μου τρομάζω.Γιατί καλέ μου εχεις διαγραφή με κόκκινο μαρκαδόρο από πάνω;
    Πας να με μουρλάνεις,πολύ που θέλω δηλαδή;
    Παρακαλώ μην παρεξηγηθώ για το Παναγία μου.
    Σ΄έχει φοβηθεί το μάτι μου.

  5. blackbedlam Says:

    Α! εντάξη το κατάλαβα.Βραδυφλεγής είμαι τι να κάνουμε.
    Δεν έχεις και διαγραφή ρεζίλι θα γίνουμε πια.

  6. λ.κ Says:

    ψάχνω για τα περί κινηματων αφρικής βιβλία (γιατί δεν βασιλεύει και τάξη εδώ)
    αλλά είναι καλή η ιδέα για επανάληψη.
    θα σου πω.

  7. pavlosk Says:

    Διαγράφονται οι υποψήφιοι του ΔΝΤ όχι τα σχόλια!


  8. Α, βρε Pavlosk τι μου θύμισες…
    Τα’χω τα θρυλικά βιβλία του Σεμιόνοφ, κρατημένα από τα φοιτητικά μου χρόνια στις αρχές των 80’s !
    Πόσες και πόσες αναγνώσεις τότε – πόσες και πόσες συζητήσεις!
    Δεν γνώριζα όμως πολλά από τα στοιχεία που αναφέρεις όπως και η ΒΒ… Πάντως πρόκειται για μια σειρά καταπληκτικών βιβλίων!
    Να’σαι καλά και θα τα λέμε

  9. pavlosk Says:

    Καλώς τον Πορτιάτη,

    που εξαφανίζεσαι, που χάνεσαι, να σαι πάλι!

    Ωραίος ο Σεμιονοφ, ναι! Ευτυχώς δεν τα έχω διαβάσει όλα και έχω 2-3 καλά τεμάχια μπροστά μου!

    Δε μου είπες όμως αν διάβασες Τσαβαρία. Περιμένω εντυπώσεις…


    1. «Θείε» Pavlosk, έχω διαβάσει μόνο τα «χαιρετίσματα στο θείο» και τα λάτρεψα!

      Έχω πρόγραμμα (να δω πότε θα το τηρήσω, έτσι όπως τρέχουμε) να διαβάσω και τα υπόλοιπα. Για έναν λόγο παραπάνω: ο Κρίτωνας, ο μεταφραστής του, ήταν αγαπητός συμφοιτητής και φίλος από τα φοιτητικά μου χρόνια στην Πάτρα!

      Χαιρετίσματα :))


      1. … Έχω διαβάσει επίσης και εξακολουθώ να το’χω στην βιβλιοθήκη μου το «Επιχείρηση Τζόϋ», το οποίο μάλιστα ήταν της Σ.Ε. στην ίδια σειρά έκδοσης (και στο ίδιο σχήμα, με παρόμοιο εξώφυλλο) με τα βιβλία του Σεμιόνοφ. Φοβερό επίσης!


        1. ΓΕΙΑ ΣΑΣ ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΤΙΤΛΟ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΤΖΟΥ

  10. pavlosk Says:

    Τα σέβη μου στον φίλο σου Κρίτωνα!

  11. Litsa_dir@yahoo.gr Says:

    Καλησπέρα,
    παρακαλώ αν κάποιος έχει τον Πρώτο τόμο της Επέκτασης, ας επικοινωνήσει μαζί μου, μήπως μπορέσω να το φωτοτυπήσω. Το ψάχνω, μα έχει χρόνια να εκδοθεί και δεν το έχω βρει πουθενά δυστυχώς

    1. pavlosk Says:

      Βρέθηκε Λίτσα…αλλά θα λείψω αυτές τις μέρες…

      1. bill Says:

        καλησπερα και γω ψαχνω τον πρωτο τομο της επεκτασης αν σου ειναι ευκολο με καποιον τροπο να επικοινωνησεις μαζι μου μηπως μπορεσω να το φωτοτυπησω.ευχαριστω

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s